Domestos, het dikke bleekmiddel merk dat eigendom is van Unilever, wordt steeds schaarser in de schappen van Franse supermarkten. Deze schaarste is niet te wijten aan een probleem met de productie of grondstoffen. De mechanismen die hieraan ten grondslag liggen, hebben meer te maken met de commerciële strategie tussen distributeurs en leveranciers, en met recente verstoringen in de organisatie van inkoopcentrales in Frankrijk.
Aankoopallianties en déréférencement: het mechanisme dat de schappen leegt
Sinds 2024 hebben de grote Franse ketens hun aankoopallianties versterkt, met name via de structuren AURA en CONCORDIS. Deze groeperingen stellen verschillende distributeurs in staat om gezamenlijk te onderhandelen met de grote leveranciers van huishoudelijke en schoonmaakproducten.
Het uitgesproken doel is om betere prijsvoorwaarden te verkrijgen. De directe consequentie voor een leverancier die de voorgestelde voorwaarden weigert, kan een gedeeltelijke of totale déréférencement van zijn producten zijn. Het product verdwijnt dan uit de schappen, niet omdat het ontbreekt in de fabriek, maar omdat het niet meer door de keten wordt besteld.
Dit fenomeen heeft al verschillende populaire merken getroffen. We hebben het gezien met de producten van PepsiCo (Lays, Doritos, Pepsi) die tijdelijk uit Carrefour zijn gehaald, of met de merken van de groep Mondelez (Lu, Milka, Belin). Om de redenen voor de afwezigheid van Domestos te begrijpen, moet men kijken naar deze commerciële machtsverhoudingen in plaats van naar de toeleveringsketen.
Concurrentieanalyse van de Autoriteit voor de Concurrentie sinds januari 2026
Op 9 januari 2026 heeft de Autoriteit voor de Concurrentie een eerste diepgaande concurrentieanalyse gelanceerd die specifiek gericht is op de aankoopallianties AURA en CONCORDIS. Deze aanpak heeft als doel de werkelijke effecten van deze groeperingen op de concurrentie en op de leveranciers te meten.
| Element | Voor 2024 | Sinds 2024-2026 |
|---|---|---|
| Leveranciersonderhandelingen | Winkel per winkel | Gestructureerde aankoopallianties (AURA, CONCORDIS) |
| Concurrentiecontrole | Traditionele monitoring | Diepgaande concurrentieanalyse gestart op 9 januari 2026 |
| Geïdentificeerd risico | Incidentele druk | Gecoördineerde uitsluiting van leveranciers (gecoördineerde déréférencement) |
| Rechtsmiddelen voor leveranciers | Beperkt | Betwisting van logistieke boetes (jurisprudentie 2026) |
De Autoriteit voor de Concurrentie evalueert met name het risico van gecoördineerde uitsluiting van bepaalde leveranciers via déréférencementbesluiten die als anticoncurrentieel worden beschouwd. Een enkele distributeur die een product verwijdert, oefent een traditionele commerciële druk uit. Meerdere alliantie-distributeurs die gelijktijdig hetzelfde product verwijderen, creëren een situatie die onder het mededingingsrecht kan vallen.
Logistieke boetes en rechtsmiddelen van leveranciers
De recente jurisprudentie toont aan dat leveranciers nu de logistieke boetes betwisten die door de inkoopcentrales zijn opgelegd. In 2026 zijn er rechtsmiddelen aangespannen tegen déréférencementbesluiten, met name bij Auchan. Deze procedures illustreren een verharding van de commerciële relaties die verder gaat dan een eenvoudig prijsdispuut.
Domestos en de markt voor schoonmaakmiddelen: een product onder concurrentiële druk
Domestos neemt een bijzondere positie in het schoonmaaksegment in. Het dikke bleekmiddel blijft een segment waar merken van distributeurs (MDD) goedkopere alternatieven aanbieden. Voor de ketens is het bevorderen van de MDD ten koste van een nationaal merk een directe marge-verhoging.
Verschillende factoren komen samen om de aanwezigheid van Domestos in de schappen te verzwakken:
- Aankoopallianties versterken de onderhandelingspositie van de ketens tegenover Unilever, dat strengere prijsvoorwaarden moet accepteren of het risico van déréférencement loopt
- De merken van distributeurs dekken dezelfde functionele behoefte (dikke desinfecterende bleekmiddel) tegen een lagere prijs, wat de commerciële aantrekkelijkheid van het opnemen van Domestos voor de keten vermindert
- De verharding van het regelgevend kader rond exclusiviteitsclausules voor levering (jurisprudentie 2024-2026) beperkt de mogelijkheid van een leverancier om zijn aanwezigheid in de schappen op te leggen
De schaarste van Domestos is dus geen ongeluk in de toeleveringsketen. Het is het resultaat van een commerciële afweging waarbij de machtsverhouding naar de distributeur neigt.
Regulering van distributiecontracten: wat is er veranderd in 2024-2026
Het Franse juridische kader dat de relaties tussen distributeurs en leveranciers regelt, is de afgelopen jaren aanzienlijk veranderd. De artikelen L420-1, L442-1 en L462-10 van het Wetboek van Koophandel worden strenger toegepast, met name op de inkoopcoöperatieovereenkomsten.
De exclusiviteitsclausules voor levering in distributiecontracten worden nu beoordeeld in het licht van concurrentiebeperkingen en vrijstellingen per categorie. De jurisprudentie van 2024-2026 heeft de grenzen verduidelijkt waarboven een gezamenlijke inkoopovereenkomst kan worden bestraft.
Wat dit verandert voor de consument
Een product dat uit het schap verdwijnt, is niet noodzakelijkerwijs in logistieke voorraadbreuk. Het kan beschikbaar zijn bij de fabrikant, in het magazijn, of zelfs opgenomen zijn bij andere ketens of op online platforms. De lokale verdwijning weerspiegelt een commerciële onenigheid, geen productie-tekort.
Voor de consument die gehecht is aan Domestos, kan de situatie veranderen met de onderhandelingscycli. De producten van PepsiCo zijn na enkele maanden afwezigheid teruggekeerd bij Carrefour. Een déréférencement is zelden definitief, maar de duur blijft onvoorspelbaar.
De concurrentieanalyse van de Autoriteit voor de Concurrentie, die sinds januari 2026 loopt, zou de praktijken van de aankoopallianties kunnen veranderen als er misbruik wordt vastgesteld. Tot die tijd hangt de beschikbaarheid van Domestos minder af van de productiecapaciteit van Unilever dan van de bereidheid van de ketens om het in hun referenties te behouden.
